اپتامرها (Aptamer) مولکولهایی هستند که همانند آنتی بادیها دارای قابلیت اتصال به مولکولهای دیگر به صورت اختصاصی میباشند. این مولکولها که در حال حاظر بیشتر تمرکز محققان بر روی انواع اسید نوکلئیکی آنهاست دارای مزایایی نسبت به آنتی بادیهای منوکلونال و حتی تک زنجیره ای (Single Chain) میباشند که باعث میشود  تا در کاربردهای مختلف از جمله تشخیص ملکولی، حسگرهای زیستی (Biosensors) و زمینه های درمانی نسبت به آنتی بادیها ترجیح داده شوند.

 

DNA و RNA اپتامرها پلی نوکلئوتیدهایی تک رشته ای هستند که با تا خوردن و گرفتن اشکال سه بعدی متنوع برمبنای توالی میتوانند قابلیت اتصال به ملکولهای دیگر را با ویژگی زیاد داشته باشند. اندازه این ملکولها به طور معمول در حدود 80 نوکلئوتید است و توسط سامانه چرخه ای SELEX (Systematic Evolution of Ligands by Exponential enrichment) بر اساس قابلیت اتصال به لیگاند مورد نظر از یک کتابخانه DNA (DNA Library) جدا میشود.

از جمله معایب آنتی بادیها می توان به احتمال ایمنی زایی آنها و تولید آنتی آنتی بادی و نیز احتمال بروز واکنش متقاطع اشاره کرد که در اپتامر این مشکلات وجود ندارد. از دیگر مزایای این مولکولها نسبت به آنتی بادیها تولید آسان آنها در مقیاس آزمایشگاهی و نیز مقیاس گسترده تر است .

 

با این حال اپتامر تازه چند سالی است که مورد توجه قرار گرفته و هنوز زوایای ناشناخته عملکرد این ملکول باید در سالهای آتی مورد بررسی بیشتر قرار گیرد، هر چند تا به همینجا هم پتانسیل بسیار خوبی برای کاربردهای متنوع در این ملکول دیده می شود.